- ΑΡΧΙΚΗ
- >
- BLOG
ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Παπαναστασίου Ιωάννης
Κυφοπλαστική
Η κυφοπλαστική (ΚΦΠ εν συντομία) είναι μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική για την αντιμετώπιση συμπτωματικών καταγμάτων της σπονδυλικής στήλης (λόγω οστεοπόρωσης ή όγκου). Έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για πλέον των 40 ετών και έχει ένδειξη στα κατάγματα που συνεχίζουν να πονούν μετά την πάροδο 1-2 εβδομάδων εάν ο πόνος δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη ιατροφαρμακευτική αγωγή.
Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα σε παρέμβαση εντός 2μήνου από το κάταγμα, χωρίς όμως να αποκλείονται και παλαιότερα κατάγματα- έχουν αναφερθεί μελέτες στη βιβλιογραφία για κατάγματα παλαιότερα του έτους (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15765179). Εκτός από τον πόνο η κυφοπλαστική μπορεί να αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική και στη βελτίωση της κύφωσης, ανατάσσοντας τον σπόνδυλο που έχει υποστεί κάταγμα. Αυτό πέρα από το κοσμητικό αποτέλεσμα, έχει σημαντικά αποτελέσματα όπως βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας, μείωση πιθανότητας νέων καταγμάτων (20% περίπου στη διεθνή βιβλιογραφία) κλπ.
Η κυφοπλαστική μπορεί να γίνει είτε με τοπική ή γενική νάρκωση, ανάλογα με τις συνυπάρχουσες παθήσεις και την επιθυμία του ασθενούς. Χαρακτηρίζεται από ελάχιστη νοσηρότητα και η έξοδος από το νοσοκομείο γίνεται συνήθως την ίδια (day surgery) ή την επομένη ημέρα.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ: Η επέμβαση συνιστάται στην έγχυση ειδικού τσιμέντου, μέσα από μικρές κάνουλες που μπαίνουν διαδερμικά. Για το σκοπό αυτό απαιτούνται μία ή δύο τομές της τάξεως του μισού εκατοστού. Η τεχνική παριστάνεται σχηματικά παρακάτω: αρχικά βλέπουμε τον "καθισμένο" σπόνδυλο που έχει υποστεί κάταγμα. Στη μέση φαίνεται η εισαγωγή της κάνουλας και στη δεξιά η εισαγωγή του μπαλονιού:

To μπαλονάκι φουσκώνει προοδευτικά ανατάσσοντας το κάταγμα,όπως φαίνεται στη μεσαία εικόνα και αποσύρονται αφήνοντας την νεοδημιουργειθήσα κοιλότητα:

Μέσα από την κάνουλα εγχύεται τσιμέντο μέχρι να πληρωθεί η κοιλότητα και τελικά αποσύρουμε την κάνουλα.

Φαίνεται παρακάτω σχηματικά ασθενής με "φρέσκο" κάταγμα στην οσφύ, όπου έγινε σημαντική ανάταξη του κατάγματος όπως απεικονίζουν τα κόκκινα τόξα, πριν και μετά την επέμβαση:

Πέρα απο τους ασθενείς με οστεοπορωτικά κατάγματα, σημαντική εφαρμογή έχει και σε ασθενείς με μεταστατική νόσο: Υπάρχουν πλήθος μελετών που στηρίζουν την αξία της; αξίζει να παραθέσουμε εδώ την τυχαιοποιημένη πολυκεντρική μελέτη C.A.FE. (CANCER FRACTURE EVALUATION STUDY) , όπου συμμετείχαμε ενεργά στο νοσοκομείο Moffitt (το οποίο ήταν ένα εκ των εικοσιδύο κέντρων παγκοσμίως όπου διενεργήθηκε η μελέτη σε ασθενείς με παθολογικά (λόγω όγκου) κατάγματα και δημοσιεύτηκε στο πολύ γνωστό ιατρικό περιοδικό Lancet (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21333599). Η μελέτη αυτή ανέδειξε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα στην μείωση του άλγους και την βελτίωση της ποιότητας ζωής: στους ασθενείς αυτούς αναμένεται σημαντική μείωση του πόνου κατά μο 4 βαθμούς στην 10βαθμια κλίμακα VAS score (δλδ 4/10). Ταυτόχρονα ηγήθηκα μιας μεγάλης μεταναλυσης σε ασθενείς με ΚΦΠ η οποία συγκέντρωσε 345 αναφορές (citations) από άλλους ερευνητές https://scholar.google.com/citationsview_op=view_citation&hl=el&user=fBX2NQkAAAAJ&citation_for_view=fBX2NQkAAAAJ:KlAtU1dfN6UC Η μελέτη αυτή έδειξε περιληπτικά ότι οι ασθενείς με ΚΦΠ έχουν στατιστικά σημαντική διαφορά στην μείωση του πόνου και παρουσιάζουν την μισή πιθανότητα να πάθουν μελλοντικά σπονδυλικά κατάγματα συγκριτικά με τους ασθενείς που ακολούθησαν συντηρητική αγωγή. Επίσης έδειξε ότι η ΚΦΠ είναι ανώτερη από την σπονδυλοπλαστική (παρόμοια επέμβαση αλλά χωρίς την χρήση μπαλονιού) τόσο στην παλινόρθωση του σώματος από την κυφωτική στάση, όσο και στην ασφάλεια αφού προκαλεί λιγότερη διαφυγή οστικού τσιμέντου (λόγω του χώρου που δημιουργεί η χρήση του οστικού μπαλονιού). Για όσους αναγνώστες ενδιαφέρονται για περαιτέρω πληροφορίες, παραθέτω και το πλήρες άρθρο: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3459114/pdf/586_2012_Article_2314.pdf
Παρακάτω απεικονίζεται ασθενής με κάταγμα ανώτερης θωρακικής μοίρας με επέκταση στο σπονδυλικό κανάλι. Με γαλάζιο βέλος φαίνεται το κάταγμα που προβάλλει μέσα στο κανάλι (αριστερά), ενώ δεξιά φαίνεται η ανάταξη του κατάγματος και της γωνίωσης (κύφωση) της σπονδυλικής στήλης (σύγκρινε τις κόκκινες γωνίες πριν και μετά την επέμβαση), μετά τη διενέργεια κυφοπλαστικής σε 3 σπονδύλους (τόσο στον υπερκείμενο, όσο και στον υποκείμενο).

Η περίπτωση που αναφέρθηκε βέβαια είναι πιο απαιτητική και δέον να διενεργείται από έμπειρους ιατρούς. Έχουμε δημοσιευσει την εμπειρία μας σε τέτοια κατάγματα στο επίσημο περιοδικό της αμερικανικής ένωσης νευροχειρουργών (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21250808).
Επίσης αναφέρουμε και έναν πρoσφατο ασθενή με νεοδιαγνωσμένο καρκίνο προστάτη και επώδυνα κατάγματα σπονδυλικής στήλης: εδώ πέρα από το πρόβλημα της ρύθμισης του άλγους του ασθενούς υπήρχε και διαγνωστικό πρόβλημα αφού δεν ήταν σαφές αν τα κατάγματα οφείλονταν σε οστεοπόρωση (λόγω ηλικίας και αντιανδρογονικής θεραπείας) ή ήταν μεταστατικά: έγινε λοιπόν ΚΦΠ 4 σπονδύλων (Ο1, Θ12, Θ11, Θ10) και ταυτόχρονα βιοψία με πολύ καλά αποτελέσματα και πλήρη ίαση του άλγους του ασθενούς ενώ διαπιστώθηκε ότι η αιτία ήταν η μεταστατική νόσος (και έτσι έγινε η ανάλογη τροποποίηση της αγωγής από τον θεράποντα ογκολόγο).
Εδώ παραθέτουμε αριστερά το PET scan που δείχνει και την κυφωτική στάση του ασθενούς, στην μέση την μαγνητική με τα πολλαπλά κατάγματα ιδίως στην θωρακοσφυικη μοίρα και την ακτινογραφία 6 μήνες μτχ.

- Η διενέργεια έως 4 σπονδύλων σε κάθε συνεδρία ΚΦΠ κρίνεται ως απολύτως ασφαλής και την εμπειρία μας αυτή μετά από εκατοντάδες επεμβάσεις την έχουμε δημοσιεύσει στο έγκριτο περιοδικό της ελληνικής ορθοπαιδικής εταιρείας (ο κανόνας των 4: rule of four) https://eexot-journal.com/index.php/aoet/article/view/164, αλλά και παλαιότερα μαζί με τεχνικές λεπτομέρειες, την ανάγκη διενέργειας βιοψίας κλπ https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/107327481402100208
- Ως προς τις τεχνικές λεπτομέρειες αξίζει να αναφέρουμε εδώ ότι ενώ παραδοσιακά η επέμβαση γίνεται αμφοτερόπλευρα, ειδικά σε πολλαπλά μεταστατικά κατάγματα έχει σημαντική θέση η μονόπλευρη επέμβαση που μειώνει σημαντικά το χρόνο και τις επιπλοκές της επέμβασης, και η πλήρωση του σπονδύλου με ικανοποιητική ποσότητα οστικού τσιμέντου. Πολύ σημαντικό ρόλο έχει η ενδελεχής μελέτη της προεγχειρητικής μαγνητικής όπου φαίνεται η οξύτητα του κατάγματος (εάν είναι δλδ “φρέσκο” ‘η παλαιό και γίνεται ο προεγχειρητικός σχεδιασμός (αμφοτερόπλευρα ή μονόπλευρα) όπως έχουμε δημοσιεύσει στο Asian Spine Journal: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4068843/
ΑΛΛΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ: Επίσης η κυφοπλαστική μπορεί να συνδυαστεί με άλλες διαδερμικές ή ανοικτές επεμβάσεις.
- Στον επόμενο ασθενή με κάταγμα στην οσφύ και σπονδυλική συμπίεση, έγινε στην ίδια επέμβαση κυφοπλαστική και αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα (πεταλεκτομή) χωρίς να χρειαστεί η τοποθέτηση υλικών σπονδυλοδεσίας (ράβδοι/ βίδες). Με κίτρινα βέλη απεικονίζεται το κάταγμα (προ και μετά την επέμβαση) ενώ με κόκκινο η σπονδυλική συμπίεση, όπου έγινε και η πεταλεκτομή (αποσυμπίεση):

- Ενώ στον επόμενο ασθενή λόγω μεγάλης οστικής καταστροφής/ αστάθειας του Ο2 σπονδύλου έγινε και διαδερμική τοποθέτηση βιδών (ελάχιστα επεμβατική σπονδυλοδεσία): πάνω φαίνεται η αξονική και μαγνητική του ασθενούς και κάτω οι ακτινογραφίες. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι λόγω της βαριάς κατάστασης του ασθενούς που δεν επέτρεπε την διενέργεια της επέμβασης με ολική αναισθησία ως συνήθως, αυτή έγινε με τοπική νάρκωση και επισκληρίδιο αναισθησία και δημοσιεύθηκε στο παρακάτω άρθρο: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8022040/

- Τέλος μπορεί να συνδυαστεί και με άλλες σύγχρονες τεχνικές όπως η θερμοκαυτηρίαση του όγκου με ραδιοσυχνότητες (radiofrequency ablation). Στις εικόνες φαίνεται η είσοδος του ειδικού probe των ραδιοσυχνοτήτων μέσα από την κάνουλα και η καυτηρίαση του όγκου (μεσαία εικόνα) και ακολουθεί η έγχυση τσιμέντου (δεξιά):

- Tέλος όπως προαναφέρθηκε μπορεί να εφαρμοστεί σε όλο το εύρος της σπονδυλικής στήλης από τον αυχένα έως το ιερό, αλλά και σε πολλά άλλα μέρη του σώματος όπου έχουν παρουσιαστεί μεταστατικές εστίες εφόσον η τεχνική γίνει οικεία (τσιμεντοπλαστική). Παραθέτουμε ένα παράδειγμα τσιμεντοπλαστικής σε ασθενή με μετάσταση στον αγκώνα (κίτρινο βέλος). Στη μέση φαίνεται η διεγχειρητική έγχυση τσιμέντου και δεξιά η τελική εικόνα:
